و  اما   از  خودم و   شهر  خودم  بگم   از  :::::

 

اسدآباد:

 منطقه‌اي تاريخي است كه قدمت آن به پيش از اسلام مي‌رسد. دليل اصلي اهميت اسدآباد، قرار گرفتن آن بر سر راه اصلي و قديمي ايران مركزي به بين‌النهرين است. شهرستان اسدآباد با گستره اي به مساحت 1195 كيلومتر مربع 1/6 درصد از وسعت استان را تشكيل مي دهد كه در 47 كيلومتری باختر همدان و در مسير راه اصلی همدان – كرمانشاه قرار دارد.اساس‌اقتصاد شهرستان اسد آباد بر كشاورزی، دامداری و تا حدودی‌بر صنعت استوار است. محصولات كشاورزی و باغی و انواع فرآورده های دامی و صنايع دستی از صادرات مهم اين شهرستان محسوب می‌شود.

مشخصات جغرافيايي: شهرستان‌اسدآباد در 47 كيلومتری باختر همدان و در مسير راه اصلی همدان – كرمانشاه قرار دارد.ناحيه اسدآباد در محدوده اي بين 47 درجه و 50دقيقه تا 48 درجه و 18 دقيقه طول شرقي و 34 درجه و 35 دقيقه تا 34 درجه و 58 دقيقه عرض شمالي واقع شده است. شهرستان اسدآباد از شمال به قروه ( از شهرستان های استان كردستان ) و سنقر ( از شهرستان های استان كرمانشاه (از خاور به شهرستان های همدان و تويسركان، از جنوب به كنگاور ( از شهرستان های استان كرمانشاه ) محدود می‌شود. ارتفاع آن از سطح دريا 1607 متر مي باشد بر اساس تقسيمات كشوري داراي يك نقطه شهري . يك بخش مركزی است اهالی شهرستان اسد آباد به زبان تركی و فارسی با گويش های كردی و لری صحبت می كنند. دين آن ها اسلام و مذهب شان شيعه است. اسد آباد در مسير راه اصلی همدان – كنگاور و در 47 كيلومتری شهر همدان و در 32 كيلومتری شهر كنگاور واقع شده و راهی فرعی به طول 53 كيلومتر تا شهر سنقر و راهی فرعی به طول 49 كيلومتر تا شهر تويسركان از مهم‌ترين مسيرهاي دسترسي به اطراف به شمارمي‌آيند.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي: قرار گرفتن اسد آباد در يكی از نواحی باستانی و بر سر راه اصلی و قديمی ايران مركزی به بين النهرين،‌ پيوسته اهميتی منزل‌گاهی و ارتباطی به اين شهر كوچك داده است. به روايت مورخين مطبخ خسرو پرويز در دهی به همين نام در ناحيه اسد آباد قرار داشته است. اسد آباد در 811 م. صحنه نبرد ميان لشگريان مأمون و امين، پسران هارون الرشيد بود كه به پيروزی طاهر، فرمانده سپاه مأمون انجاميد و به دنبال آن ايالت جبال به دست مأمون افتاد. اسد آباد به روايت مورخين، تا كنون صحنه كارزارهای زيادی بوده است. اسد آباد در دوره قاجار يكی از توابع همدان بوده است. در اين زمان دو راه اين شهر را به همدان، از طريق گردنه اسد آباد متصل می ساخت كه عبور از هر دو راه، به ويژه در زمستان با مشكلاتی همراه بوده است. ناصر الدين شاه در سفر به كربلا از بسياری آبادی های متعلق به خان های افشار در اين ناحيه گزارش می دهد. اسد آباد در سال های اخير به سبب اينكه زادگاه سيد جمال الدين اسد آبادی بوده اهميتی دوباره يافته است. آثار و ابنيه تاريخی و به جای مانده از گذشته نشان از پيشينه غنی تاريخی اين منطقه دارد.

مکان های دیدنی و تاریخی بناي‌يادبود سيدجمال‌الدين اسدآبادي، سنگ‌نبشته‌آقاجان بلاغي، تالاب و امام‌زاده پير سلمان، منطقه‌شكارممنوع‌دشت اسدآباد، پل شكسته خسروآباد، باغ‌هاي دربند و آب‌انبار شاه‌عباسي از جمله مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان اسدآباد به شمار مي‌روند.

نقشه شهر اسداباد

 
شهرستان اسدآباد و حومه
 

مشخصات جغرافيايي اسدآباد :

شهرستان‌اسدآباد در 47 كيلومتري غرب همدان و در مسير راه اصلي همدان - كرمانشاه قرار دارد. آب‌و هواي اسد آباد نسبتا سرد و نيمه خشك است و مركز اين شهرستان در 48 درجه و 7 دقيقه درازاي شرق جغرافيايي و 34 درجه و 47 دقيقه پهناي شمالي و بلندي 1585 متري از سطح دريا واقع شده است. شهرستان اسدآباد از شمال به قروه ( از شهرستان هاي استان كردستان ) واز غرب به سنقر ( از شهرستان هاي استان كرمانشاه) از شرق به شهرستان   بهار(همدان)از جنوب به كنگاور ( از شهرستان هاي استان كرمانشاه ) وتویسرکان(استان همدان)محدود میشود.

  شهرستان اسدآباد از دو بخش مجزا  یعنی بخش مركزي  به مرکزیت اسدآباد و بخش آجین تشكيل شده است و قوري‌چاي(قوره چای یا رودخانه خشک)، خرم‌رود و دربندرود مهم ترين‌رودخانه‌هاي اين شهرستان به شمار مي‌آيند .

. اسد آباد در مسير راه اصلي همدان - كنگاور و در 47 كيلومتري شهر همدان و در 32 كيلومتري شهر كنگاور واقع شده و راهي فرعي به طول 53 كيلومتر تا شهر سنقر و راهي فرعي به طول 49 كيلومتر تا شهر تويسركان  و را فرعی به طول ۵۰ کیلومتر تا داش بلاغ و قروه از مهم‌ترين مسيرهاي دسترسي به اطراف به شمار مي‌آيند .

 اهالي شهرستان اسد آباد به زبان تركي و فارسيَ  کردیََ و لری لکی صحبت مي كنند. دين آن ها اسلام و مذهب شان شيعه است. شهرستان اسد آباد در سرشماري سال 13۸5 تعداد 077/110 نفر جمعيت داشته است. که فارسهای این شهر با خانوادهای قهرمانی محمودی عطایی  سبزه ای و... انحصارا ساکن شهر اسدآباد شناخته می شوند

ترکهای  منطقه اسد آباد  از طوایف افشار - استاجلو - بیات- بهارلو هستند و به لهجه ای شبیه به ترکی قشقایی صحبت می کنند. ترکها  در شهر اسدآباد  درمحله های سیدان  محله خاکریزیها و سایر محله های شهر و روستاهای دشت افشار(خاکریز جنت آباد کولینگ تپه یا حسام آباد مزرعه بید دهنوش احمد آباد دهبزان یا دوزان دولت آباد شمس آباد بادخوره  کورکجین یا گذرکجین علی آباد پیرشمس الدین قاسم آباد و....  و مناطق کوهپایه ( روستاهای آجین سیراوند النجه  بیاج گنجه بوجین ملهمدر ترخین آباد شهراب اشترجین هودرج  جعفر اباد منور تپه و..) و منطقه چهاردولی با سه روستای( چنار عباسخان مرکز دهستان چهاردولی چاروق و آقاجان بلاغی) ساکن هستند

کردها از تیره های دو ایل چهاردولی و کلیایی هستند و به صورت پراکنده در شهر و به صورت متمرکز در روستاهای منطقه چهاردولی و کلیایی ساکنند و از لحاظ زبانی کردی اصیل تری صحبت می کنند البته روستاهایی نیز در سطح جلگه وجود دارند که بیشتر به لهجه کردی نزدیک به لکی  صحبت می کنند موسی آباد لک لک ویوسف اباد از ان جمله اند

روستاهای چنار شیخ قنبرآباد و شیرازلی به لهجه لری صحبت می کنند

لک ها ساکن خنداب و قاسم آباد و.و در شهر نیز در محله پشت بیمارستان ساکنند

وجه تسميه و پيشينه تاريخي اسدآباد :

قرار گرفتن اسد آباد در يكي از نواحي باستاني و بر سر راه اصلي و قديمي  هگمتانه (ماد) و بين النهرين ( تمدنهای سومر و ایلام)،‌ پيوسته اهميتي منزل‌گاهي و ارتباطي به اين شهر كوچك داده است.وجود تپه های باستانی در تعدادی از روستاها از جمله روستای خاکریز جنت آباد کولینگ تپه قالا چوقا نشان از تمدنهایی با قدمت بیش از سه هزار سال را دارد

روایت تایید نشده ای نام اصلی این شهر را آدرآپانا نامیده است اما روایت معتبر تری  وجود دارد که  اسدآباد شهری است که به فرمان سعدوقاص تقریبا در محل امروزی شهر بنام سعدآباد بنا شد که همین اسدآباد کنونی می باشد. در لهجه های محلی نیز سعد اباد سعداوا سیداوا  نامیده می شود که در برگیرنده همان نام سعد می باشد

 اسد آباد در 811 م. صحنه نبرد ميان لشگريان مأمون و امين، پسران هارون الرشيد بود كه به پيروزي طاهر، فرمانده سپاه مأمون انجاميد و به دنبال آن ايالت جبال به دست مأمون افتاد. اسد آباد به روايت مورخين، تا كنون صحنه كارزارهاي زيادي بوده است.از جمله جنگ  محمدخوارزمشاه با خلیفه عباسی و جنگ شاه اسماعیل صفوی با سلطان مراد قره قویونلو در کوههای آلما بلاغ (آلما قلاغ) که بزرگترین پیروزی صفوی در برابر قره قویونلوها تا آن زمان بود و جنگ نادر شاه افشار با امپراطوری عثمانی

 اسد آباد در دوره قاجار يكي از توابع همدان بوده است. در اين زمان دو راه اين شهر را به همدان، از طريق گردنه اسد آباد متصل مي ساخت كه عبور از هر دو راه، به ويژه در زمستان با مشكلاتي همراه بوده است. ناصر الدين شاه در سفر به كربلا از بسياري آبادي هاي متعلق به خان هاي افشار در اين ناحيه گزارش مي دهد. اسد آباد در سال هاي اخير به سبب اينكه زادگاه سيد جمال الدين اسد آبادي بوده اهميتي دوباره يافته است. آثار و ابنيه تاريخي و به جاي مانده از گذشته نشان از پيشينه غني تاريخي اين منطقه دارد .

.اساس‌اقتصاد شهرستان اسد آباد بر كشاورزي، دام‌داري و تا حدودي‌بر صنايع دستي استوار است. محصولات كشاورزي و باغي و انواع فرآورده‌هاي دامي و صنايع دستي از صادرات مهم اين شهرستان محسوب مي‌شود. درشهرستان اسدآباد صنايع دستي از جايگاه خوبي برخوردارهستند. بافت قالي، گليم و جاجيم در اين شهرستان رواج دارد. در منطقه اسدآباد در حدود 8000 دستگاه قالي بافي وجود دارد كه عمدتا در روستاهاست. دارها عموما از نوع تبريزي و با چله گردان بوده و بعضا از نوع دارهاي فارسي (با چله دوختي) نيز استفاده مي‌شود. بافت معمولا با قلاب و بيش‌تر يك پوداست و فرش‌هاي خوب گاه‌بادو پود بافته مي‌شود.واکثرا از گره های ترکی استفاده می شود بناي يادبود سيدجمال‌الدين اسدآبادي، سنگ‌نبشته‌آقاجان بلاغي، تالاب و امام‌زاده پير سلمان، منطقه شكار ممنوع دشت اسدآباد، پل شكسته خسروآباد، باغ‌هاي دربند و آب‌انبار شاه‌عباسي از جمله مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان اسدآباد به شمار مي‌روند .

موقعيت گردشگري اسدآباد :

بناي‌يادبود سيدجمال‌الدين اسدآبادي، سنگ‌نبشته‌آقاجان بلاغي، تالاب و امام‌زاده پير سلمان، منطقه‌شكارممنوع‌دشت اسدآباد، پل شكسته خسروآباد، باغ‌هاي دربند و آب‌انبار شاه‌عباسي از جمله مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان اسدآباد به شمار مي‌روند .

مکانهاي گردشگري اسدآباد :

 آب انبار شاه عباسى: بنايى است زيرزمينى، مربوط به عصر صفويه كه در محله درب كاروانسراى اسدآباد واقع شده است و داراى سقفى است گنبددار، كه با 18 پله آجرى، به كف آب انبار مى رسد .

 امازاده عبدالله اسد آباد: امامزاده عبدالله كه نسبش به امام رضا (ع) مى رسد، در قسمت پايين دست گردنه اسدآباد، بر بالاى تپه اى مدفون است .

ساختمان اين امامزاده داراى آب لوله كشى، درختان سرو، صنوبر، توت و اتاقهايى براى اسكان زائران مى باشد و زائران معمولا در روزهاى جمعه و يا مناسبتهاى مذهبى به زيارت مى آيند و نذورات خود را در بين ديگر زائران توزيع مى نمايند .

 امام زاده‌هادى: اين امامزاده در 10 كيلومترى غرب اسدآباد، در دامنه كوهى سرسبز و باصفا، در روستاى چنار شيخ قرار دارد، كه با توجه به چشم انداز باغات انگور و درختان ميوه از قبيل: آلو، زردآلو و گردو و چشمه آب گوارا در اطراف آن، جنبه سياحتى و زيارتى دارد .

 باغات دربند اسد آباد: دربند منطقه سرسبز و باصفايى است، در 12 كيلومترى غرب اسدآباد كه بر فراز كوهى مشرف به روستاهای بوجین و بهمندر قرار گرفته و راهى كوهستانى دارد

همچنین دره سرسبزو باغات انبوه در ملهمدر و ترخین آباد  روستای سیراوند وچنارشیخ با باغهای زیبا و انبوه همجنین دره خنداب از ییلاقهای مصفای این ناحیه است .

قسمت بالاى كوه در اين منطقه هموار ميباشد. اين باغات با دارا بودن چشم اندازى زيبا، هوايى ييلاقى، آب جارى و گوارا، آبشارها و درختان صنوبر، يكى از تفريحگاه‌هاى شهرستان اسدآباد بشمار مى روند .

 پل خسرو آباد یا پل شکسته: اين پل در زمان صفويه، در روستاى خسروآباد اسدآباد، بر روى رودخانه دربند (شهاب لاوجی) احداث شده است .

 تالاب پير سليمان: اين تالاب در 15 كيلومترى غرب شهر اسدآباد قرار گرفته است. در جوار تالاب، امام زاده پير سلمان قرار دارد .

تعدادى چشمه آب معدنى شيرين و جوشان، تالابى به وسعت تقريبى 5/1 هكتار را ايجاد كرده اند. در اين تالاب كه نام خود را از امام زاده سلمان گرفته، ماهيگيرى نيز مى كنند .

از جمله ويژگى هاى تالاب، زندگى تابستانى پرندگان مهاجر در اطراف آن است. از جمله پرندگانى كه در آنجا جوجه آورى مى كنند: كشيم و چنگر نوك سرخ را مى توان نام برد. در آب اين تالاب ماهى سياه، كولى ماهى و مار آبى وجود دارد. آب تالاب دائمى است و سطح آن كاملا از نى پوشيده شده است. عمق متوسط تالاب يك متر و حداكثر عمق آن 2 متر مى باشد و ارتفاع آن از سطح دريا 1920 متر است. محوطه پيرامون امامزاده، چمن زار است و بنابراين براى استراحت زائران امامزاده و گردشگران تالاب، در بهار و تابستان قابل استفاده است .

* دشت افشار: دشت افشارمنطقه نسبتا هموارى در غرب پناهگاه حيات وحش خان گئورمز است، با ارتفاع متوسط 1752 متر و وسعت 164 هكتار كوه‌هاى نسبتا مرتفع، آنرا احاطه كرده است . این دشت دارای زمینهای کشاورزی بسیار حاصلخیز است

در اين دشت در فصل مهاجرت پرندگان درنا  یا کولینگ ديده مى شودکه نام روستای کولینگ تپه از همین کولینگ ها گرفته شده است.

یکی از نایاب ترین پرندگان به نام میش مرغ یا دقداق در دشت افشار زندگی می کند 

* سنگ نوشته‌هاى مسجد جامع اسدآباد: اين مسجد كه در محله بازار واقع است، قديمى ترين مسجد شهر اسدآباد است. با توجه به فرسوده بودن بناى قديمى، به منظور توسعه فضاى آن، در اوايل پيروزى انقلاب تخريب و بجاى آن ساختمان جديدى بنا نموده اند. مسجد قديمى، داراى پنج كتيبه سنگى بوده، كه هم اكنون نيز نصب شده اند. مضمون اين كتيبه‌ها شامل: فرامين شاه طهماسب اول، شاه عباس اول و شاه صفى است كه بر اساس آنها، ماليات ساكنين اسدآباد، نهاوند، هرسين، دينور، بيلاور، گوراب، ملاير و توابع آن بخشيده شده است. يكى از اين سنگ نوشته‌ها نيز، فرمان شاه سليمان صفوى، درباره تعمير مسجد جامع شهر اسدآباد است، كه بر روى ديوار سمت چپ راهرو حياط مسجد، نصب گرديده است .

بناى مسجد وسنگوشته‌ها متعلق به دوره صفوى است .

كتيبه آقا جان بلاغى: در 15 كيلومترى شمال غرب شهر اسدآباد، نزديكى روستاى آقاجان بلاغى و در مسير دره دربند، رودخانه دربند (شهاب لاوجی) قرار گرفته است .

در قسمتى از رودخانه، به يادبود سدى كه در دوران صفويه بر روى آن احداث شده، هم زمان، كتيبه اى سنگى به نام "كتيبه آقا جان بلاغى" نوشته شده است، كه اين سد به مرور زمان از بين رفته، ولى كتيبه بر روى صخره كوهستان باقى مانده است. اين سنگ نوشته متعلق به 957 هـ.ق، همزمان با دوران صفويه مى باشد .

 چشمه چنارعليا: محلى است خوش آب و هوا و ييلاقى،كه در شمال اسدآباد و روستاى چنار عليا واقع شده و داراى چشمه جوشان و فضاى سبز باغات اطراف مى باشد .

محلى است خوش آب و هوا و ييلاقى،كه در شمال اسدآباد و روستاى چنار عليا واقع شده و داراى چشمه جوشان و فضاى سبز باغات اطراف مى باشد .

صنايع و معادن اسدآباد :

اسدآبادبه لحاظ صنايع و معادن داراي رونق است. . سه معدن سنگ آهن، ‌چنار، سنگ آهن گلالي و سنگ سيليس واقع در كوه گردنه اسدآباد مورد بهره برداري هستند .

کشاورزي و دام داري اسدآباد :

اسد آباد  منطقه‌ي است دامداری و کشاورزی  که آب مورد نياز براي كشاورزي از قنات ها و رود ها تامين مي‌شود عمده محصولات كشاورزي اين شهرستان عبارتند از: گندم، جو، ذرت، بنشن، تره بار، انگور، سيب درختي، آلو، زرد آلو، هلو، گردو و بادام. شهرستان اسد آباد به علت موقعيت جغرافيايي ويژه، و بهره مندي از دو ناحيه جلگه و کوهپايه‌اي، داراي شرايط مناسب براي کشاورزي و دام‌داري است. در مراتع ييلاقي مرغوب اين شهرستان دام‌داري به شيوه‌ي روستايي و عشايري رواج داشته، دام و فرآورده‌هاي دامي از جمله صادرات اين منطقه محسوب مي شوند. تيره‌هايي از ايل تركاشوند در اين منطقه كوچ و رفت و آمد مي كنند كه تابستان ها را در مناطق شمال تويسركان به دام‌داري و كشت محدود مي پردازند .